Borsada Aracı Kurum Nasıl Seçilir?

Borsa yatırımı yaparken aracı kurumla çalışmanın avantajları nelerdir?

Borsada yatırım yaparken kesinlikle aracı kurum üzerinden çalışılması gerekiyor. Vatandaş çok eski zamandan kalma elinde hisse senedi varsa; gidecek bir aracı kuruma. Aracı kuruma hisse senetlerini satmak istediğini söyleyecek.

Eğer o hisse senetleri borsada hâla halka açık ise; şirket batmamışsa ve bu hisseyi IMKB de satmak istiyor ise aracı kuruma gidecek ve aracı kurum bu senetlere bir hesap açacak. Bir vatandaş ancak bu şekilde hisse senedini satabilir.

Hisse senedi almak isteyen vatandaş ise; oda gidecek bir aracı kuruma hesap açtıracak ve ondan sonra istediği hisse senedini alabilecek. Temel şart bir aracılık hizmeti alması.

Bankaların da bir aracılık yetkisi var. Gidersiniz örnek bir bankaya; dersiniz ki bu şekilde bir hisse senedim var ve satmak istiyorum. Banka da size hesap açtırır ve elinizdeki senetleri Merkezi Kayıt Kuruluşuna copy ettirir ve siz satışınızı gerçekleştirebilirsiniz.

Aracı kurumlar borsa kazancından ne kadar pay alır?

Aracı kurumların temel işi aracılık faaliyetleri. Aracılık faaliyetlerinden kazanç elde etmek. Bunun için de yaptırdığınız işlemden komisyon alırlar. Son yıllarda Türkiye de aracı kurumlar arasındaki rekabet o kadar arttı ki bu da komisyon oranlarında ciddi düşüşlere yol açtı.

Şu anda %0,2 gibi bir komisyonla çalışabiliyorlar. Yatırımcının şuna dikkat etmesi gerekiyor, bir hesap açtırırken eğer çok işlem yapacaksa bunu belirtsin. İşlemleriniz ne kadar çok olursa aracı kurumun komisyonları da o oranda düşecektir. %0,2ninde altında komisyonlara çalışabilirsiniz.

Yatırımcı her yaptığı alım ve satım işlerinde komisyon öder. Ben aldım satarken komisyon ödemeyeyim diye bir kural yoktur. Alırken ve satarken %0,2 komisyon öder.

Aracı kurumlar borsadan para kazanmayı garanti eder mi?

Aracı kurumlar borsada para kazanmayı garanti edemez. Hiçbir aracı kurum bunu diyemez. Diyen aracı kurum da yalan söyler. Çünkü hisse senedinin performansının yanında; piyasalarda oluşabilecek dalgalanmaları da piyasaların tahmin etmeleri bazen çok zorlu olabiliyor.

2001 senesinde anayasa kitapçığının fırlatılacağını kim tahmin edebilmişti? Bu nedenle hiçbir aracı kurum kazanmayı garanti edemez. Ederse yalan söylemiş olur. Ki aracı kurumlar böyle bir şeyi taahhüt etmezler zaten.

Aracı kurum seçerken nelere dikkat etmeliyiz?

Türkiye de sermaye piyasalarında özetle 90’lı yıllarda bu aracı kurumlar yüzünden ciddi sayıda mağdur yatırımcı var. 1997 öncesi 13 tane aracı kurum battı ve orda batan paraların hiçbir hükmü ortada yok. Yatırımcıların artık aracı kurumlar yüzünden mağdur olmamaları için 1999 yılında SPK yeni bir yasa çıkardı.

Aracı kurum müşterinin izni olmadan senetleri alamaz ve satamaz. Çünkü aracı kurumlar senetleri Merkezi Kayıt Kurumuna bildirmek zorundadır. Yatırımcılar aracı kurumlar haricinde buradan da kontrol edebilir. Eğer sadece alım satım yapılacaksa piyasada 100 civarında aracı kurum var.

Bunlardan 90 civarı fiili olarak işlem yapıyor. Bunların herhangi birinden bu işlemleri yapabilirler. Ama teknik yardım almak istiyorlarsa o zaman aracı kurumla konuşacaklar. Bana ne tarz hizmet vereceksin? Ben hisse senediyle ilgili bilgi istediğimde bana dönebilecek misin?

Bunların yanında aracı kurumun güçlü bir Araştırma Servisi varmı buna bakılmalı. Son olarak da aracı kurumun size uygulayacağı komisyonu hesap açtırırken konuşmakta fayda göreceksiniz.

Aracı kurumdaki yatırım uzmanının hangi özelliklerine bakmalıyız?

Yatırımcı bir aracı kurumdan hizmet alırken; aracı kurumun geçmişteki raporlarını iyice analiz etsin. Çünkü yatırımcı her şirketi iyi bilmeyebilir. Ama aracı kurumun temel işi bu şirketleri bilmek. Temel olarak hepsini inceleyemeyebilir ama teknik olarak incelemek zorunda.

Temel ya da teknik analiz anlamında aracı kurum yetkilisinden alacağı hizmetin güvenilir ve doğru olduğunu bilmesi gerekiyor. Rapor hazırlayan, araştırma servisi güçlü kurumlar, bu işte daha ön plana çıkıyorlar. Özellikle yatırımcıyı bilgilendirmek amacıyla ön plandalar.

Burada yatırımcının şuna dikkat etmesi gerekiyor; her araştırma hizmetini iyi veren kurum her yatırımcıyı kabul etmeyebiliyor. Belirli bir portföy büyüklüğüne ulaşmasını istiyor ve ondan sonra bu aracılık hizmetini veriyor. Araştırma ekibi güçlü kurumların; model portföyleri var. Ben olsam model portföylerinin getirisine bakarım. Model portföyde aracı kurumları şunu yapıyorlar.

Belirli hisseleri tutuyorlar, içlerinden önerdiklerini söylüyorlar. Şu fiyattan alın ve şu fiyattan satın diyebiliyor. Model portföyün getirisi %10, endeksin getirisi %15 bunu başarılı sayamazsınız. Endeksin getirisinin üzerindeyse bu Model portföy demek ki ben bu aracı şirketten verimli hizmet alabilirim.

Aracı kurumla yapılan sözleşmede nelere dikkat etmeliyiz?

Bir yatırımcı eğer IMKB de hisse senedi alım satımı yapmak istiyorsa, aracı kurumda hesap açtıracak. Aracı kurumda hesap açtırmak çok kolay. Her hangi bir aracı kurumun internet sitesinden evrakları alacak, dolduracak ve aracı kuruma ulaştıracak. Ama her aracı kurum her müşteriyi kabul etmeyebiliyor.

Sizin belirli bir portföyünüz olması gerekiyor. Bazı aracı kurumlar diyor ki; ben 20.000TL altındaki hesapları açmıyorum. O zaman 20.000TL altında hesap açan aracı kuruma gideceksiniz. Bir diğer konu da Aracı kurum diyor ki; günlük belli bir oranda işlem hacmi açarsan %0,2 olan komisyon ücretini aşağıya çekebilirim. Yatırımcının bunlara dikkat etmesi gerekiyor.

Borsada aracı kurumun görevleri nelerdir?

Aracı kurumun adı üzerinde aracılık yapar. Alıcı ile satıcının işlemlerini buluşturan kurumdur. Hisse senedi alım satımı yapıyorsanız bu aracı kurumlar üzerinden gitmek zorundasınız. Aracı kurumun temeldeki görevi budur. Sadece hisse senedi değil.

Aracı kurumlar halka arzlara aracılık edebilirler. Özelleştirmelere aracılık edebilirler. Son yıllarda Türkiye de satın alma ve birleşmeler konusunda ciddi atılımlar oldu. Kurumsal finansman ayağında da önemli hizmetleri vardır. Burada da şirket satın alıp şirket satarlar.

Daha doğrusu aracılık faaliyetinde bulunurlar. Her aracı kurumun SPK’nın yetkilendirmesiyle hareket etmesi gerekir. Bir aracılık kurumunun hisse senedi alıp satma yetkisi vardır ama şirket satın alma ve aracılık hizmetinde yetkisi yoktur.

Siz bu tarz işlemleri o aracı kurum üzerinden yapamazsınız. Yatırımcı ne tarz bir yatırım yapacağına karar verdikten sonra, bu tarz aracı kurumların yetkilendirme belgelerine bakması lazım. Bu da SPK tarafından verilir.